Nieuw K-TOTEM Kaunas ontwerp door Ann-Sophie De Steur

De K-TOTEM verwelkomt bezoekers bij de hoofdingang van de Faculteit Werktuigbouwkunde en Ontwerp (FMED) van de Technische Universiteit van Kaunas (KTU). Vlak voor het nieuwe jaar werd het object opnieuw vernieuwd en kreeg het een nieuwe visuele 'huid' die het gedeelde modernistische erfgoed van Kaunas en Kortrijk viert.

Kaunas en Kortrijk zijn niet alleen verenigd door het UNESCO Creative Cities Network, maar ook door hun modernistische architectuur en, in bredere zin, door hun stedelijke identiteit. De nieuwe gevel van het beeldhouwwerk is voorzien van herkenbare maar niet-specifieke modernistische motieven – ronde ramen, duidelijke architecturale lijnen en... een mens in een ruimtepak die reist tussen het waardevolle verleden van een stad en haar creatieve toekomst. Deze illustratie, die de filosofieën van de twee steden met elkaar verbindt en vragen oproept over de rol van erfgoed, is gemaakt door de West-Vlaamse illustratrice Ann-Sophie De Steur.

Net als Kortrijk is Kaunas een UNESCO Creative City of Design. Vaak wordt over het hoofd gezien dat Kaunas deze titel al in 2015 kreeg, ruim voordat de modernistische architectuur van de stad in 2023 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO werd geplaatst. Als lid van het UNESCO Cities of Design-netwerk kan Kaunas design gebruiken als strategisch instrument om zijn toekomst vorm te geven, of het nu gaat om bedrijfs- en economische ontwikkeling, strategisch denken, communicatie of onderwijs.

Volgens dr. Jūratė Tutlytė, hoofd van de vereniging Kaunas Design Network, begint de grootste uitdaging pas wanneer de titel eenmaal is toegekend: als deze niet wordt verankerd in een langetermijnstrategie voor de stad, dreigt de titel louter symbolisch te blijven. Ze benadrukt dat de UNESCO-benoeming de stad weliswaar de vrijheid geeft om haar eigen koers te bepalen, maar ook verantwoordelijkheid en de noodzaak van concrete actie met zich meebrengt.

"Wanneer creativiteit en cultuur doelgericht worden ingezet, kunnen ze krachtige drijfveren voor transformatie worden, die een stad helpen groeien en duurzame ontwikkeling realiseren. Daarom moet de rol van design in de toekomst van Kaunas fundamenteel worden heroverwogen", aldus de kunsthistoricus.

K-TOTEM ontstond als een langetermijnvoortzetting van de ideeën achter Kaunas – Culturele Hoofdstad van Europa 2022 en werd een gezamenlijk project van Kaunas en Kortrijk. In Kaunas werd het object verplaatst van een centrale openbare ruimte naar de KTU-campus, waar het op natuurlijke wijze werd geïntegreerd in een ecosysteem van wetenschap, innovatie en creativiteit. Identieke K-vormige installaties zijn te vinden in zowel Litouwen als België, wat de internationale dialoog en gedeelde waarden benadrukt – cultuur in de breedste zin van het woord en het belang van design in de wereld van vandaag.

Prof. dr. Rūta Valušytė, hoofd van het Designcentrum van KTU aan de Faculteit Werktuigbouwkunde en Design

Volgens vertegenwoordigers van KTU is cultuur (kultūra in het Litouws) in het huidige politieke klimaat een van de belangrijkste 'K's' die versterkt moet worden. "Dit beeldhouwwerk is een levend symbool van creatieve samenwerking, dat twee steden met elkaar verbindt door middel van design en culturele uitwisseling. Het laat zien dat cultuur naast ons bestaat in onze dagelijkse omgeving en niet beperkt is tot artefacten die in musea worden bewaard. Tegelijkertijd laat het ontwerpstudenten het potentieel van hun ideeën zien en hoe interdisciplinair ontwerp de economie, het toerisme en internationale partnerschappen beïnvloedt", zegt Rūta Valušytė, hoofd van het KTU FMED Design Centre.

Het project wordt gedeeltelijk gefinancierd door "Iniciatyvos Kaunui".

Project initiator: Kaunas Design Network (Kauno dizaino tinklas, DiTi)
Partners: KTU, VDU, Designregio Kortrijk, Lithuanian Architects’ Union – Kaunas branch